Mini-„ŭzbahačałka”

U mianie paru razoŭ pytalisia, jak pašyryć viedy ŭ halinie biełaruskaj movy, što čytać. Ja zazvyčaj nia viedaju, što adkazvać. Jak kožny, chto niečym cikavicca, ja sam biezupynna vučusia, adkryvaju niešta novaje. Niaredka dzialusia hetym tut. Dy j niama adzina słušnaj parady. Važna, mabyć, nia ŠTO, a JAK čytać. I ŭsio ž, paru krynicaŭ ja b paraiŭ. Dziela ahulnaha raźvićcia varta čytać… słoŭniki. Ja viedaju, heta zaniatak dla „vyčvarencaŭ”, bo chto ž z narmalnych ludziej ČYTAJE słoŭniki, adnak sapraŭdy varta. Krapivu, Stankieviča, Bułyku, tłumačalny (adnatomnik).
Versija „minimum” dla zaniatych i tych, chto nia maje času:

• Słoŭnik biezekvivalentnaj leksiki
• „Antysłoŭnik” Jurasia Paciupy.
• A jašče ŭ słoŭniku NN jość niešta kštałtu „antysłoŭnika”. Kab vy nie šukali, nižej ja zrabiŭ vypisku.

Kali ja dobra zrazumieŭ Siarhieja Šupu, ź jakim pierakinŭsia na hetuju temu niekalkimi skazami, najaŭnyja tam rekamendacyi nia majuć žorstkaha charaktaru. Jany amal raŭnapraŭnyja dublety. Adnak, dumaju, varta da ich pryhledziecca, kali ŭsio ž jany ŭ takim słoŭniku pajavilisia. Niektoryja prapanovy typova „taraškievičnyja” (huligan, barbar, i pad.), inšyja ŭzbahačajuć movu, naminajučy bolš dahledžanyja formy. Cikavy śpis. Ja, praŭda, vykinuŭ ź jaho ŭłasnyja nazvy, bo ŭ vypadku łacinki jany j tak małaaktualnyja, a taksama niekatoryja dyskusijnyja prapanovy. Alfabetny paradak zachavaŭsia kiryličny; spadziajusia, nikomu heta nie zaminaje. Bolej »

Razdačy: NN+

„Słoŭnik NN” z asobna vyjaŭlenaj litaraj Ґ dla karystańnia offline.

Roźnicca ad taho, što možna znajści ŭ inšych miescach tym, što:

• nacisk akcentujecca vytłuščeńniem
• niama prablemaŭ z łacinskaj “i” zamiest kiryličnaj
• užyty pravilny apostraf
• hety słoŭnik budzie raźvivany (i pajavicca jahonaja versija łacinkaj).

U mianie, praŭda, jość sumnievy adnosna pravavoha statusu maich dziejańniaŭ (zabiraju ŭ biednych,  i razdaju biednym), ale kali kamuści nie padabajecca, kali łaska abhruntujcie svaju pazycyju ŭ kamentaroch. Ja padumaju, i moža navat prysłuchajusia, dy budu karystacca hetym słoŭnikam sam ni z kim nia dzielačysia.

Słovy z G

Klasyčny pravapis dapamahaje našym tekstam nie addalacca ad biełaruskaj (i nia tolki) fanetyki. Siarod usiaho varta źviarnuć uvahu na vybuchovuju g (ґ). Čamuści mała chto ŭžyvaje jaje na piśmie. Taja ž Svaboda, prykładam, chacia j starajecca paśladoŭna ŭžyvać klasyčny pravapis, paźbiahaje hetaj litary. Lanota? Kali tak, to darma.

Šeraja knižka miž inšym prapanuje:

Пры асваеньні іншамоўных уласных імёнаў выбухны g можа перадавацца празь літару ґ („ґе”): Ґаза, Ґамбія, Ґент, Ґібральтар, Ґітлін, Аґра, Арлінґтан, Рэдынґ.

(Разьдзел 20. ПРАВАПІС Г (Ґ), К, Х
І ГАЛОСНЫХ ПАСЬЛЯ ІХ)
Vytłuščeńnie majo.

Jakija słovy ŭtrymlivajuć „g”, i kolki ich? Dzie ich znajści?

Adkazvaju ad kanca: ich možna znajści ŭ słoŭniku NN naprykład na sajcie slounik.org. Varyjantnaść tam paznačanaja błakitnym koleram, chacia lepiej było b, dumajecca, nie saromiecca „staroj novaj litary” g (ґ).

Śpis u studyju!

U hetym fajle sabranyja ŭsie słovy z „g”, najaŭnyja ŭ słoŭniku NN i pierakanvertavanyja ŭ łacinku. (Kirylica taksama jość.) Słovaŭ pad piać z pałovaj tysiač, і nichto nie skazaŭ, što na hetym usio. Na pačatak pavinna chapić.

Na pytańnie, nakolki abaviazkovaje ŭžyvańnie „g” a nia „h” ŭ sytuacyi, kali dapuščalna adno j druhoje, kožny musić adkazać sam. Asabista ja miarkuju, što inšamoŭnyja ŭłasnyja nazvy musiać pieradavacca maksymalna nabližana da aryginału, i kali našaja mova (prynamsi ŭ klasyčnym varyjancie pravapisu) daje takija mahčymaści, nia varta ignaravać ich.

Kali nam nieabyjakavaja jakaść našych tekstaŭ, pisanych pa-biełarusku, kali my chočam napoŭnicu vykarystoŭvać patencyjał klasyčnaha pravapisu, užyvajma g (ґ) ŭ svaich tekstach!

Dziakuju aŭtaram za słoŭnik NN, a taksama Zedliku za padrychtoŭku publikavanych ciapier śpisaŭ.