Adnosna niadaŭna…

Marshall Rosenberg źjaŭlajecca aŭtaram kancepcyi parazumieńnia biez gvałtu, jakaja vielmi cikava navučaje razmaŭlać z pašanaj i adkrytaściu, a taksama vyrašać kanflikty. Voś niekalki pryncypaŭ, jakija kožny z nas moža prymianiać u štodzionnym žyćci, kab našyja znosiny stavalisia lepšymi.

1. Pryśviaci štodnia chvilu na rozdum pra toje, jak ty chočaš stavicca da siabie j inšych.

2. Pamiataj, što patreby va ŭsich adnolkavyja.

3. Veryfikuj svaje namiery, kab pabačyć, ci nastolki ž ty zacikaŭleny ździajśnieńniem patrebaŭ inšych, jak svaich ułasnych.

4. Kali prosiš kaho-niebudź niešta zrabić, najpierš pravier, prośbu ty vyražaješ, ci patrabavańnie.

5. Zamiest taho, kab kazać, što ty NIA CHOČAŠ kab niechta rabiŭ, kažy pra toje, što ty CHOČAŠ kab zrabiła hetaja asoba.

6. Zamiest taho, kab kazać jakoj pavinna być niejkaja asoba, kažy joj jakija dziejańni hetaj asoby ty chacieŭ by bačyć, spadziejučysia, što heta dapamoža joj takoj być.

7. Pierš, čym zhadzicca albo nie zhadzicca z čyimści mierkavańniem, pastarajsia zrazumieć, što hetaja asoba adčuvaje, jakija ŭ jaje patreby.

8. Zamiest „Nie”, kažy jakaja patreba nie dazvalaje tabie skazać „Tak”.

9. Kali adčuvaješ, što ty znervavany, zadumajsia, jakaja tvaja patreba nie zadavolenaja, i što ty možaš zrabić, kab jaje zadavolić, zamiest taho kab dumać pra toje, što nia tak ź inšymi albo z taboj.

10. Zamiest tako, kab chvalić kahości za toje, što jon zrabiŭ niešta, što tabie daspadoby, vyrazi svaju ŭdziačnaść kažućy hetaj asobie prama, na sustrač jakim tvaim patrebam vyjšli jaje dziejańni.

Jość u nas niejkaja fatalnaja siła: schilnaść svarycca, prajaŭlać agresiju, atakavać inšych. My vyładoŭvajem svaje admoŭnyja emocyi na inšych — u psychalogii takija pavodziny nazyvajucca acting-out. Takaja našaja čałaviečaja natura. Niekalki tysiač hadoŭ vytryvali tyja, chto prykončyŭ inšych, słabiejšych, i pieradaŭ geny nastupnym pakaleńniam. Adsiul u čałavieku stolki złości i „zła”* — dabrynia adpała ciaham evalucyi; ščaście taksama — tyja, chto byŭ ščaślivy ničoha nie rabili, i nie pieradali genaŭ nastupnym pakaleńniam.

Najlepšy sposab vyciahnuć maksymum karyści sa svarki heta paźbiahać svarki. Svarki — jak udzieł u paraalimpijadzie — tabie nakanavana być u projhryšy, bo vyjhryš u joj heta padkreślenaja demanstracyja ŭłasnaj niepaŭnavartaści.

* Pra dabro i zło treba budzie napisać asobna.