Adnosna niadaŭna…

Pasłuchaŭ Karatkieviča. Nia ŭražany. Vyjaŭlajecca, što ŭ našaha пашці-шта-бога byli „dziciačyja” pamyłki vymaŭleńnia. Praŭda, pamyłak hetych i tak nie zaŭvažać 99% ludziej, a ŭ paraŭnańni da Arłova jon prosta vydatna havoryć (nia kažučy ŭžo pra roznych tam tebeemnikaŭ — прасцігoспідзя міня атэіста), a tembram moh by ciahacca z Šupam ci Bušlakovam, ale niejki asadak usio roŭna zastaŭsia.

Nie, ja ž nie kažu, pasłuchać było cikava. Nia zmoh прайсьці міма, tamu ž i pišu. A pakul pišu, dachodžu da vysnovy, što ot rasiejcam dziela ŭzbahačeńnia svajoj ekspresii spatrebiłasia olbanskaja mova, a nam i prostaj кірыліцы dastatkova, kab usim było jasna, nakolki jana niedarečnaja.

Zdymak klasyka biessaromna ŭkradzieny mnoju ź niejkaha sajtu. Ja viedaju, božańka mianie pakaraje pa samyja pamidory.

Ot, nia pieršy raz baču, a zaŭždy biantežusia, i ciapier niešta nie ściarpieŭ. Kali ŭklučyć biełaruski łacinkavy interfejs, časam siam-tam va Ŭbuntu jak tyja vošy vyłaziać kiryličnyja frazački — pradukt radasnaj tvorčaści kahości, u kaho, ja spadziajusia, ruki ŭžo adsochli.

Lakalizatary sranyja. Prosta Naša Niva niejkaja! A potym jany ździŭlajucca: „čamu heta ludziam nie padabajecca Linux?” Ci „čamu heta ludzi nia lubiać biełaruskaj lakalizacyi/movy?”. Tamu!

Moj kolišni dopis pra vymaŭleńnie vyklikaŭ cikavuju dyskusiju, (navat nie adnu) u jakuju ŭklučylisia znaŭcy z hłybokimi viedami. Adny kažuć, što čuli „prabaćci z nareściami” ad dziadoŭ, pryvodziać aŭtarytetnyja krynicy, druhija kažuć, što heta novamodny navarot, i što  kali hłybiej kapnuć, takoje vymaŭleńnie niapravilnaje. I taksama spasyłajucca na aŭtarytetnyja krynicy. Heta pakazvaje, miž inšym, nakolki roźniacca padychody, a taksama nakolki daloka nam da „narmalnaj narmalnaści”. Ja j sam, pačytaušy kamentary, užo nie nastolki pierakanany ŭ słušnaści „prabaćciaŭ z nareściami”. A ŭ takoj sytuacyi heta pytańnie pierakanańniaŭ. Jak i z užyvańniem vybuchnoj g.

Zrešty, najčaściejšyja pamyłki vymaŭleńnia, z maich nazirańniaŭ, našmat bolš banalnyja:

• Adsutnaść ciekańnia. Samo ciekańnie ŭ kancy słova nie stvaraje prablemaŭ pakul nia treba płaŭna vymavić takoje słova  ŭ źviazcy z nastupnym, jakoje pačynajecca z zyčnaha, napr.: pry chutkim vymaŭleńni frazy “skazać-tabie” vychodzić “skazat’-tabie”. Niespraktykavany pramoŭca, imknučysia zachavać ciekańnie, stračvaje płaŭnaść frazy, a imknučysia zachavać płaŭnaść stračvaje ciekańnie.
• Z płaŭnaściu źviazany taksama vypadak čytańnia u zamiest ŭ. Mahčyma, heta tamu, što čytač biaz praktyki nie zaŭždy achopvaje skaz zrokam. Słovy, miž jakimi znachodzicca “ŭ”, albo jakija na „ŭ” pačynajucca, zaŭždy čytajucca jak źlitnyja: “byli-ŭ-mianie”, „chamskaja ŭłada”.
• Taksama ad płaŭnaści zaležyć ahłušeńnie albo azvančeńnie zyčnych. U zaležnaści ad najaŭnaści ci adsutnaści paŭzy miž słovami, vyjdzie albo “napierad-viedaju” “napierat viedaju”.
• Huk g ŭ kancy słova šmat kamu niazvykły. Ale kali ŭžo ŭžyvać słovy z takim hukam, nieabchodna pamiatać pra toje, jak jaho vymaŭlać u źviazcy ź inšymi słovami. Hety huk taksama albo ahłušajecca, albo azvančajecca.
• Vymaŭleńnie „nie” pierad naciskam zamiest „nia”, i „ni” zamiest „nie”: „nie varta”, „ni było”.
• Ćviordaje vymaŭleńnie ś, ć, ź.

Heta najbolš raspaŭsiudžanyja „brudziki”, jakija ja zaŭvažaju.

Zdajecca, bolšaści ź ich nie było b, kali b nie aficyjny pravapis, jaki narabiŭ škody ŭ hałovach navučyŭšy nas nia vieryć napisanamu. (Napisana не, a čytajem ня — i navat pierachod na taraškievicu hetaha nie źmianiaje. Pryvyčka.) Mnie zdajecca, łacinka tut moža być vyjściem, bo ja nie ŭjaŭlaju, jak možna pračytać, naprykład, razlik zamiest raźlik, ci spiašacca zamiest śpiašacca. Chacia, kali ŭžo tak padychodzić, chto ź biełarusaŭ daść rady svabodna čytać łacinkaj? Značyć, prablema zastajecca tak ci siak.

Jak vy dumajecie?