Adnosna niadaŭna…

Niešta mianie zduru paciahnuła zmahacca. Nie strymaŭsia, chacia z dyskusijaŭ pra toje, „katoraja z łacinak — pravilnaja” ja daŭno vyras, zrazumieŭšy, što ŭsich Vynachodnkaŭ Rovara ŭłasnaručna nie pieradaviš.

Mabyć, impulsam dla mianie było toje, što pytańni, jakija nie davalli mnie spakoju 5-10 hadoŭ tamu nadalej zadajuć.

Moładź cikavicca: ci mahčymy ŭ Biełarusi pierachod na łacinku. Svaboda na hetaje pytańnie adkazvała niejki čas tamu. Adkazvała, ale nie adkazała.  Ja vam adkažu: u Biełarusi — mahčymy, a tak — nie.

Niama jaje, Biełarusi. Jość adna nazva. Biez napaŭnieńnia sensam. A toje Małoje j Hanarlivaje Abyštoniešta™, jakoje ŭzurpuje nazvu Biełarusi, ni za što nie piarojdzie na biełaruskuju movu. Ja heta ŭžo stolki razoŭ tłumačyŭ na palcach, što nia budu paŭtaracca.

A kali tak, nijakaha pierachodu na łacinku nia budzie navat i blizka.
Užyvajcie na ŭłasnuju adkaznaść. Ja vas aściaroh.

Ja tut kałupajusia sa svaim antysłoŭnikam (budzie vialikaja aktualizacyja), а dastatkova kupić 1 (adzin) numar NN, i prabiehčysia pa pamyłkach. Tam takoje..!

Rekamenduju pačytać, pašukać znajomyja słovy pamyłki.

Pamiataju, niejki čas tamu na Facebooku my z tavaryšam Čajčycam nie syšlisia ŭ pohladach na pačatak II usiaśvietnaj. Jon kazaŭ, maŭlaŭ, heta dobra, što Rasieja napała na Polšču, bo „napali ž kab vyzvalić biełarusaŭ ad panskaha pryhniotu”, a ja nie pahadžaŭsia z takoj traktoŭkaj, jakaja adkryvaje vialikuju prastoru dla vybielvańnia dziejańniaŭ SSSR. Mabyć paśa hetaha ja i adfreńdziŭ Čajčyca, kab užo nie duryŭ hałavy.

A siońnia ja adnu knižku (Недозволенная память) pahartaŭ, jakaja pačynajecca cytataj z Winstonа Churchilla:

„Россия проводила политику сговора с Германией за счет Польши. Основой германо-русского сближения должен был быть 4-й раздел Польши, СССР вел двойные переговоры – одни с Францией, а другие с Германией. Он, как видно, предпочитал разделить Польшу, а не защищать ее. Такова была непосредственная причина 2-й мировой войны”.

Viadoma, Churchill nie historyk, ale pra WW2 jon viedaŭ nie z savieckich knižak.

Nia viedaju, jak vy, a ja nie ździŭlusia, kali niejki maskvič pačnie śćviardžać, što kali b nie biełarusy, (jakich treba było vyzvalać, а как жа!), nijakaj II usiaśvietnaj nie było b.

Ale najcikaviejšaje ja znajšoŭ u ilustracyjach z hetaj knižki: školnaje paśviedčańnie z 1942 hodu. Pryhožaja biełaruskaja mova, a nia niejkaja darujcie, dubavievica, u jakoj kožny, kamu biełaruskaja nie čužaja (čytaj: „rodnaja”, i nia błytaj z movaj, na jakoj z taboj havaryli ŭ dziacinstvie baćki) zaŭvažyć na im słova “rysavańnie” (a nie malavańnie, jak skazali b ciapier (hl. Stanzu, i pačytaju ŭ volnym časie bolš uvažliva. Darečy, tut možna pačytać interviju z aŭtaram, i daviedacca ŭ troch słovach pra što jana.
Ściahnuć knihu možna adsiul. Spadziajusia, jana lehalnaja. Za spasyłku dziakuj Siaržuku Piatroŭskamu.

Biełaruskaja vakolica (nia tolki) sieciva ažyviłasia, i rychtujecca ščylnymi radami vyjści na pierapis nasielnictva, kab luboj canoj dakazać (kamu?), što toje, što jany bačać u lustry — niapraŭda. Zadača hučyć: zrabić tak, kab ź pierapisu vynikała, maŭlaŭ u Beseseryi ŭ vialikich kolkaściach žyvuć biełaruskamoŭnyja biełarusy. Tak.

Mahčyma, aŭtary hetaj duraści prosta robiać sabie pijar. A moža bajacca apynucca ŭ mienšaści. Jak invalidy. Jak filatelistty. Jak (dažylisia!) gei ź leśbijankami. Ja razumieju, što heta peŭny dyskamfort — być pradstaŭnikami tytulnaj nacyi i moŭnaj mienšaści adnačasova. Ale heta ž fakt! Dyk čaho jaho chavać? Ad kaho? Usie ž i tak usio viedajuć!

Sajt budzma.org stvaryŭ navat (nie zusim pa-biełarusku, ale kiepskaja biełaruskaja jakraz ichniaja vizytoŭka) admysłovy zaklik da ludziej, pad jakim padpisałasia niamała viadomych i šanavanych asobaŭ. Dumaju, abduryli hetych ludziej, albo padpisalisia jany nie padumaŭšy. Bo pad čym jany padpisalisia? Pad ahulnanayjanalnaj inicyjatyvaj falsyfikavać vyniki daśledvańniaŭ? Duraść.

Ci ja čahości nie razumieju?

Раманавы – заваёўнікі нашай Бацькаўшчыны. Крывавыя. На руках Раманавых кроў ваяроў Касьцюшкі, Кастуся Каліноўскага й Зыгмунта Серакоўскага, паламаныя лёсы Багрыма й Багушэвіча ды мільёнаў, мільёнаў беларускіх сялянаў і шляхты, сьвятароў, мяшчанаў, князёў… Рэкрутчына й нябачаны раней прыгон. Гвалтоўны разрыў гаспадарчых сувязяў з Эўропай і спыненьне разьвіцьця вольнага рынку. Перасьлед усіх веравызнаньняў, акрамя “дзяржаўнага”. Урэшце, забарона ўжываньня самога імя нашай мовы і нашага народу, забарона друку па-беларуску – вось што такое Расейская імпэрыя для беларусаў, у якіх акупантам не ўдалося ампутаваць памяць.

— V.Viačorka dla Svabody

Plus kirylizacyja ŭsiaho žyvoha, chaciełasia b nahadać. Siońnia navat biełaruskich klasykaŭ, jakija nikoli nie ŭžyvali kirylicy, padnosiać dzieciam vyklučna ŭ kiryličnym vyhladzie. Tamu najaŭnaść u našym narodzie vialikaj kolkaści kiryłaŭ™ nie ździŭlaje.

Padobnaje
Pra heta ja pisaŭ nie adnojčy. Adzin z najstarejšych dopisaŭ: Dzie ž ciapier Biełaruś?