Kali vy nia ŭ kursie, biełaruskija lakalizatary supolnym frontam rušyli ŭ boj za prysabiečvańnie interfejsaŭ. Prynamsi, tak heta vyhladaje.
Nie zvažajučy na (niajasny) ŭdzieł u hetym TBM, inicyjatyva dobraja. Praŭda, u majoj pamiaci takich dobrych inicyjatyvaŭ nie adna, i nia dźvie, ale musić ža kali-niebudź adbycca praryŭ.
Toj, chto ŭžyvaje Aspell dziela pravierki biełaruskaha pravapisu, viedaje, što słoŭnik hety daloka nie daskanały. Z druhoha boku, ničoha lepšaha ŭ nas niama. Ja niekatory ŭžo čas na pryvatny ŭžytak rablu dadatak da Aspell — z dapaŭnieńniami j papraŭkami.
Vyrašyŭ pačastavać zacikaŭlenych. Fajły buduć abnaŭlacca raz na 6 miesiacaŭ, i ich zaŭždy možna budzie znajści ŭ mianie ŭ Razdačach.
U cytavanym mnoj niadaŭna artykule , Kandrat Krapiva niepierakanaŭča tłumačyŭsia, maŭlaŭ słova pojezd nijakaje nie imknieńnie rusyfikavać movu, spasyłajučysia na narodnaje słova pajazd (biazhłuzdzica, heta jak zamiest „mama” ci „tata” ŭžyvać „родствяньнік”, spasyłajučysia na najaŭnaść u našaj movie słova „rod”).
I chacia pryviedzieny prykład nie najlepiej śviedčyć pra hłybiniu krapivoŭskich viedaŭ (albo, jašče horš, pra peŭnuju nakiravanaść na źbiadnieńnie movy), jon daje nam nahodu (nie pryčynu ž, ёмаё!) zadumacca nad tym, što i jak my ŭ movie stračvajem.
Pajazdy (transpartnyja srodki, jakimi jeździać) varta było papularyzavać jakraz u tym narodnym značeńni, i Krapiva moh svaim aŭtarytetam paspryjać hetamu, a nia sopli žuvać. Na žal, paspryjaŭ jon papularyzacyi pojezda ŭ značeńni ciahnika, čym zatumaniŭ mazgi nie adnamu pakaleńniu biełarusaŭ, jakija pravilnuju movu (jakoj niama) šukali ŭ pravilnych słoŭnikach (jakich niama). Tamu siońnia možna tolki adradžać staroje (zbornaje) značeńnie pajazdaŭ, a błytanina ź ciahnikami-pajazdami zastałasia jak i była.
Ot, sieciva! Kali b nie asabistaja kryŭda adnoj aŭtarki na redaktarskija praŭki šanoŭnaha Jurasia Paciupy, ja b, moža, i nia viedaŭ, što Krapiva taksama грешен. Ja navat zadumaŭsia, ci nie ŭklučyć čaho z krapivoŭskich prapanovaŭ u svoj antysłoŭnik.
Naohuł, cikavy tekst, jaki, aprača ŭsiaho, śviedčyć pra Krapivu jak pra narmalnaha čałavieka, jaki taksama nia byŭ genijem biełaruskaj movy, błytaŭ paniatki, i rabiŭ dziciačyja pamyłki (z majho antysłoŭnika).
Apošnim časam kali čuju pra novyja „pośpiechi” Akademii imia Navuk BSSR, ruka adrazu chapajecca za kišeń. Bo ź imi jak z amerykanskim kinom: niezaležna ad taho, što i jak pačynajuć, viadoma, jak skončycca.
Siońnia, vo, daviedalisia, što hetyja radasnyja tvorcy „pierakłali vajskovuju słužbu na biełaruskuju movu”.
Znoŭ, jak i ŭ vypadku ź nie-da-łacinkaj, tavaryšy-akademiki zamiest čerpać ź biełaruskaj tradycyi ŭziali j prydumali svajo „dzicia”. I znajšlisia navat amatary pahuškać hetaha dzicionka, jakim nie pieraškadžaje, što naradziŭsia jon miortvym. A ŭ vojsku hetaja trasianka, ja tak razumieju, pojdzie „na ŭra!”
Spadabałasia farmuloŭka, cytavanaja z sajtu „Žydaradziva”, maŭlaŭ, „pierakłali statut i inšaje na movu tytulnaj nacyi”. Ot ža ž… Z drobnych prykładaŭ bačna, nakolki hety pierakład śviedčyć pra tuju tytulnuju nacyju. Nakolki ja zrazumieŭ, tam kiravalisia (da bolu znajomym) pryncypam, kab mova tytulnaj nacyi nie adroźnivałasia ad rasiejskaj. Pabačym, moža kali viarnusia da padrabiaznaha razboru. Niuans cikavy. Bo „tytulnaja nacyja” sapraŭdy niedzie tak i havaryła b, kali b jaje prymusić užyvać „tytulnuju movu”.
U mianie ŭ vojsku (1987-89) byŭ adzin siaržant. Biełarus. Krykklivy, jak amerykanski siaržant, adno što nie najomnik, i nie za amerykanskija hrošy. Dyk jon užo tady ŭžyvaŭ frazački, typu: „Раўняйся, на хуй!” albo „Салдат, стань на хуй!” Bieź nijakaj akademii. Prosta, u jaho hetaje „на хуй” niejak aŭtamatam vyskokvała. My, navabrancy, na pačatku prosta nie mahli ŭstrymacca ad śmiechu, ale potym niejak abmiakli, u čym nam vielmi dapamahli spluščanyja guziki, kali vy razumiejecie, pra što ja.
A… Ja tut raśpisaŭsia, choć planavaŭ tolki zanatavać, što ŭ hetaj sytuacyi asabliva škada Franka Viačorku. (Kolki jamu tam zastałosia ŭ hetym pałonie?) Zrešty, nia tolki Franka, kali ŭžo surjozna.
Chacieŭ byŭ napisać pra tav. Booxtera, jaki ŭčapiŭsia ŭ słova „kaniečnie” jak toj tapielec, ale dumka saślizhnułasia ŭ inšy bok. Chacia, niejki jaje cień zastaŭsia, tamu toje, što pavinna być niedzie ŭ P.S. da hetaha dopisu ja vynošu na pačatak. Infarmacyja kvadratnymi litarami dla dziaciej i invalidaŭ. U hetym dopisie vykazanyja maje pryvatnyja dumki, jakija nie abaviazkova padzialać Tavarystvu Biełaruskaj Movy imia kahości 
tam, Akademii imia Navuk, Adminisracyi Prezydenta, KGB, KVN, NN i inšym paciešnym ustanovam.
Juraś Bušlakoŭ kaža, što razvodzić paniatki albo i abo (jak ja heta rablu ŭ antysłoŭniku) nia maje sensu, jak i nia maje sensu razvodzić značeńni zhadzicca i pahadzicca. A ja dumaju, jon pamylajecca.
Chočacie prykład? Była ŭ našaj movie patreba, i było ŭ najaŭnaści adpaviednaje słova (abo), ale niešta padšeptvała vynachodnikam, što biaśpiečniej (ci bolš prestyžna?) prydumać novaje, čym zajmacca razborkami sa starym, jakija ŭ nas praktykujucca nadzvyčaj redka. U vyniku śviet pabačyła čysta „mičurynskaja” forma to bok. Vo dzie„ŭzbahacili”!
Užo siońnia formu pahadzicca aktyŭna vyciaśniaje bolš zvykłaja vuchu „siaredniaha biełarusa” forma źmirycca, a 99% biełaruskamoŭnych nie adčuvajuć roźnicy pamiž zhadzicca j pahadzicca. Heta toj ž dyjagnaz, što i ŭ vypadku ciapier-zaraz, jakija ŭ śviadomaści tych ža 99% aznаčajuć adno j toje ž: сейчас. Dumaju, što i ŭ vypadku zhadzicca-pahadzicca moža paŭstać treciaja forma, uziataja, naprykład, častkova z rasiejskaj (смириться, помириться), a častkova sa stoli. Кali budziem maŭčać u dźvie dzirački, nam daviadziecca hetuju treciuju formu ŭžyvać.
Potym nie kažycie, što ja nie aścierahaŭ. Darečy, pytańnie ŭ zahałoŭku zadadzienaje taksama vam.
Ot, nia pieršy raz baču, a zaŭždy biantežusia, i ciapier niešta nie ściarpieŭ. Kali ŭklučyć biełaruski łacinkavy interfejs, časam siam-tam va Ŭbuntu jak tyja vošy vyłaziać kiryličnyja frazački — pradukt radasnaj tvorčaści kahości, u kaho, ja spadziajusia, ruki ŭžo adsochli.
Lakalizatary sranyja. Prosta Naša Niva niejkaja! A potym jany ździŭlajucca: „čamu heta ludziam nie padabajecca Linux?” Ci „čamu heta ludzi nia lubiać biełaruskaj lakalizacyi/movy?”. Tamu!
U mianie paru razoŭ pytalisia, jak pašyryć viedy ŭ halinie biełaruskaj movy, što čytać. Ja zazvyčaj nia viedaju, što adkazvać. Jak kožny, chto niečym cikavicca, ja sam biezupynna vučusia, adkryvaju niešta novaje. Niaredka dzialusia hetym tut. Dy j niama adzina słušnaj parady. Važna, mabyć, nia ŠTO, a JAK čytać. I ŭsio ž, paru krynicaŭ ja b paraiŭ. Dziela ahulnaha raźvićcia varta čytać… słoŭniki. Ja viedaju, heta zaniatak dla „vyčvarencaŭ”, bo chto ž z narmalnych ludziej ČYTAJE słoŭniki, adnak sapraŭdy varta. Krapivu, Stankieviča, Bułyku, tłumačalny (adnatomnik).
Versija „minimum” dla zaniatych i tych, chto nia maje času:
Kali ja dobra zrazumieŭ Siarhieja Šupu, ź jakim pierakinŭsia na hetuju temu niekalkimi skazami, najaŭnyja tam rekamendacyi nia majuć žorstkaha charaktaru. Jany amal raŭnapraŭnyja dublety. Adnak, dumaju, varta da ich pryhledziecca, kali ŭsio ž jany ŭ takim słoŭniku pajavilisia. Niektoryja prapanovy typova „taraškievičnyja” (huligan, barbar, i pad.), inšyja ŭzbahačajuć movu, naminajučy bolš dahledžanyja formy. Cikavy śpis. Ja, praŭda, vykinuŭ ź jaho ŭłasnyja nazvy, bo ŭ vypadku łacinki jany j tak małaaktualnyja, a taksama niekatoryja dyskusijnyja prapanovy. Alfabetny paradak zachavaŭsia kiryličny; spadziajusia, nikomu heta nie zaminaje. (bolej…)
Adzin moj biełastocki kaleha, majstra ŭsialakaj niecenzurščyny j vielmi sympatyčny čałaviek in one, nadoječy prapanavaŭ ujaŭlać sabie maciuki. Vizualizavać. Maŭlaŭ, heta j zabaŭna, i ŭzmacniaje efekt. Hetym jon, faktyčna, natchniŭ mianie na siońniašni dopis.
Ja daŭno zaŭvažyŭ, što nie radziej za zaraz u značeńni ciapier, biełarusy ŭžyvajuć formu atrymvacca tam, dzie joj nie zusim miesca. Čamu tak? Dumaju, fantazii nam, časam, nie chapaje. A moža j viedaŭ. Albo adnaho j druhoha. Dastatkova vizualizavać sam praces atrymoŭvańnia, kab zrazumieć fišku.
Atrymacca pa-biełarusku naŭrad ci moža. Chutčej jano vyjdzie, albo ŭdasca. Maral: nie źbiadniajma movy biez patreby. Možna atrymać, naprykład, porcyju viedaŭ, i, kali majmu blogu heta ŭdasca, vyjdzie biaz doŭhich tłumačeńniaŭ. :)
U antysłoŭnik:
atrymaacca | vyjści, udaścisia