Čysta pisańnie
Čytajučy teksty, pisanyja ad ruki, adrazu źviartaješ uvahu na počyrk. Jon, kažuć, śviedčyć pra asabovaść aŭtara tekstu. Va ŭsiakim razie, pryhoža napisany tekst prosta pryjemna čytać. Toje samaje z pravilna aformlenymi „mašynnymi” tekstami. Pryjemniej čytać teksty, u jakich skaz pačynajecca ź vialikaj litary, a zakančvajecca kropkaj.
Doŭhi čas u internecie pisali jak chacieli z uvahi na toje, što nie było unicode, a kab pakazać znaki roznych alfabetaŭ isnavali dziesiatki roznych standartaŭ kadavańnia. Siońnia ŭsie jany — reliktavaja źjava. I chacia na hetuju temu nadalej možna pačuć vielmi roznyja mierkavańni, naprykład, što namieranaja nieachajnaść — heta adna ź pieramohaŭ svabodnaj kultury — unicode užo daŭno daminuje ŭ siecivie, i jon daje nam mahčymaść stvarać bolš dahledžanyja ŭ palihrafičnym sensie teksty. A heta j jość sieciŭny adpaviednik pryhožaha počyrku.
Kab padšlifavać svoj internetny „počyrk”, varta zasvoić asnoŭnyja praviły palihrafiki. Ich mała, i jany prostyja.
- Dvukośsi pišam „tak”, a nia ‘tak’, “tak” ci niejak jašče. Heta datyčyć i kirylicy j łacinki. U kiryličnych tekstach časam užyvajuć «łapki», chacia mnie jany nie padabajucca, i ŭ vypadku kiryličnych tekstaŭ ja b staviŭ ich na druhim miescy.
- Pravilny praciažnik vyhladaje tak: —. Znaki: – (złučok) ci – (minus)
niedapuščalnyja. Takasama niedapuščalna pakidać adlehłaść pamiž złučkom i składanymi słovami, typu „mini – kancert” zamiest „mini-kancert”. Prablema ŭ tym, što na bolšaści klavijaturaŭ niama pravilnaha praciažnika. U mianie ŭ systemie jon stvarajecca aŭtamatyčna z dvuch złučkoŭ. - Pravilny apostraf taki: ’, a nie taki ‘, taki ˊ, taki ˋ ci niejki jašče.
- Paznačeńnie času. Niedapuščalna ŭ kiryličnym tekście vykarystoŭvać formu z kropkaj: 21.00. Ahulnapryniataja ŭ kiryličnych tekstach forma vymahaje dvukropja ŭ jakaści padzialalnaha znaku: 21:00. Kali vielmi chočacca, možna taksama pasprabavać imitavać „ručnoje” paznačeńnie času, karystajučysia vierchnim rehistram: 2100, chacia heta ciažej rabić, bo patrebnaje viedańnie HTML.
- Mnažeńnie, pamiery. Zamiest znaku x lepiej užyć znak mnažeńnia: ×.
- I na dadatak niekalki časta ŭžyvanych znakaŭ: © § ° € ™ №.
Pryblizna tak. Ci ja pra niešta zabyŭsia?
P.S. Dopis trochi naviejany słušnaj krytykaj testavych tekstaŭ na testavym BiełSataŭskim sajcie. Nia pamiataju, chto byŭ hetym maim natchnialnikam, ale dziakuj jamu.
▢ Moža ciabie zacikavić taksama heta:
12 kamentaroŭ
Inšyja spasyłki na hety dopis
Kanał RSS kamentaroŭ pad hetym dopisam. TrackBack URI
Slaver, 04/02/2008 @ 13:02
Usio pravilna, ale nakont dvuchkośsiaŭ dla kiryličnych tekstaŭ, paspračaŭsia b. Praŭda, adsutničajuć ustojlivyja typahrafičnyja normy ŭ našaj movy.
Darečy, palihrafija — ŭsio ž inšaja reč :)
Slaver, 04/02/2008 @ 13:03
I pastav, kali łaska, plugin padpiski na kamentary :)
Zołak, 04/02/2008 @ 13:08
Nu, ja pišu pra palihrafiku, a nie palihrafiju. A pra dvukośsi paspračacca zaŭždy možna. Davaj. Pa toje ž jano j jość. :)
Plugin pastaŭlu. Nijak ruki nie dachodziać uparadkavać usio heta. Z časam budzie.
Slaver, 04/02/2008 @ 14:01
Napeŭna, pravilna budzie ŭziacca za pytańnie z histaryčnaha punktu hledžańnia. Ščyra kažučy, ja nie zajmaŭsia hetaj temaj daskanała, ale, jak razumieju, raźvićcio typahrafičnych praviłaŭ pačałosia ŭ 19 st. Kirylica na ŭschodniesłavianskich ziemlach atrymała «jełački», a na zachodnie- i paŭdniovasłavianskich terytoryjach — «francuzkija dvuchkośsi». Zaraz my bačym, što ŭ Serbii, Baŭharyi vykarystoŭvacca mienavita apošnija, a ŭ Biełarusi, Ukrainie, Rasiei — «jełački». Napeŭna, z-za ŭpłyvu Rasiei.
Prosta tak atrymlivajecca, što typahrafiki dla tekstaŭ na biełaruskaj movie asobna nikoli i nia było. Tamu my pierajmajem jaje z savieckich standartaŭ — darečy, davoli jakasnych pa ŭsich parametrach.
Nu, jak vysnova — tak skłałasia histaryčna. Ale varta pazajmacca hetaj temaj :)
Slaver, 04/02/2008 @ 14:09
Oj, dvukośsi, samo saboj :)
BooXteR, 04/02/2008 @ 14:32
Hetym čałaviekam byŭ Žaleźničenka, jaki ciapier zmaharna kładzie rejki ŭ akupacyjnym vojsku.
Zołak, 04/02/2008 @ 15:18
A božački, jaho nie za toj dopis u pałon uziali?
Zołak, 04/02/2008 @ 15:24
Typahrafičnyja praviły pačali raźvivać razam z piśmom. Kankretna dvukośsi vyvodziać ź Biblii. Ja ŭ Wikipedii padhledzieŭ.
U vypadku kirylicy, tearetyčna, sapraŭdy łapki pavinny być na pieršym miescy, adnak heta teoryja. Kali ŭ savieckich vydańniach sapraŭdy daminujuć łapki, to ŭ postsavieckich ich štoraz mieniej. Da taho ž z łapkami takaja ž historyja, jak sa słovam telebačańnie. Nibyta j zamacavanaje ŭsimi słoŭnikami, ale ŭsio roŭna z usich dzirak vyłazić televizija: televizijny, telelvizijščyk, itp. Toje samaje z łapkami, jakich, nie zvažajučy na zaćvierdžanaje pieršynstvo, nie ŭžyvajuć u rukapisnych tekstach. Moža tamu, što rysavać ich doŭha.
Charakterna, što navat u vydańniach pa movaznaŭstvie, łapki siońnia vykarystoŭvajucca jak drukośsie druhoha ŭzroŭniu. Heta, badaj, možna nazyvać ususam?
Slaver, 04/02/2008 @ 16:07
Pa standartach, «jełki» vykarystoŭvajucca jak raz u vypadku, kali vukości znachodziacca ŭ dvukośsiach. Naprykład: «Zołak skazaŭ „telebačańnie“» :)
Toje, što ŭ rukapisnych tekstach jany nie vykarystoŭvajucca, heta nie istotna. Prapisnyja litary taksama nie padobnyja na drukavanyja i naadvarot.
Zołak, 04/02/2008 @ 16:08
Nu, istotna ci nie, heta asobnaje pytańnie. A usus zatajecca ususam.
zedlik, 05/02/2008 @ 23:39
>> Kali ŭ savieckich vydańniach sapraŭdy daminujuć łapki, to ŭ postsavieckich ich štoraz mieniej.
Zusim nie pakazčyk, tamu što razam z razvałam saŭka typagrafii ŭbačyli kampy i pačałosia: “”"”"”"”…..
A ŭvohule plus adzin, kak havarycca.
Zołak, 06/02/2008 @ 00:49
Nie, jany jakraz karystajucca paraj „”. I naohuł, u mianie takoje ŭražańnie, što časy aby-jakoj viorstki aby-jakimi specyjalistami na aby-jakich kamputarach dla aby-jakich drukarniaŭ kali nie minuli, dyk minajuć.